CHƯƠNG
BỐN
CHUYỂN ĐỔI CƠ CẤU CHỐT
Kế hoạch chơi phụ thuộc rất nhiều vào cấu trúc Chốt ở
trung tâm cho nên với một thế cờ Chốt cô lập “d” chúng ta luôn luôn chuẩn bị kỹ
lưỡng cho vị trí của các quân đứng thật thích hợp khi có tình huống chuyển đổi
từ cơ cấu Chốt nầy sang một cơ cấu Chốt khác.
1.
Chuyển đổi thành cặp Chốt cô lập c, d:
a.
Cặp Chốt cô lập c, d:
Bên chống lại Chốt cô lập d có một kế hoạch rất hay và
thông dụng là chuyển từ thế yếu kém nầy sang thế yếu kém khác để dễ khai thác
đó là việc chuyển thành cặp Chốt cô lập c, d rồi ngăn chặn và tấn công nó.
Minh họa 1: PACHMAN
– SEFO
Năm 1953 Giải vô địch Tiệp
Khắc ( Hình)
10.¤d4 0–0
11.¤xc6! bxc6 12.b3 ¦e8 Nếu 12...d4 thì 13.ed Đen có Chốt c6 yếu kém trầm trọng, kế hoạch của Trắng
bây giờ là ngăn chặn nước c5 tạo thành cặp Chốt treo chúng ta sẽ nghiên cứu vấn
đề nây sau
13.¥b2 £d6 Đúng hơn nên13...¥d6
14.¦c1 ¥f5 15.¤a4
¥a7 16.¥d4! ¥b8 17.g3 ¥h3 18.¦e1 £e6 19.£c2
Đen cố gằng phản công tuyệt vọng nhưng đã bị đẩy lùi
19...¤e4
20.£xc6 ¥xg3 21.fxg3! £f5 22.¦f1 ¥xf1 23.¦xf1 £g5 24.£c7 £g6 25.¥d3 £h5 26.¤b6
¦ad8 27.¤xd5! £xd5 Nếu
27...¦xd5 28.¥xe4
28.¥c4 £g5 28...¦d7 29.¦xf7!
29.¦xf7 ¢h8
30.¦xg7
Đen đầu hàng 1- 0
Minh họa 2: DOLMATOV-
MARJANOVIC
Minsk, Năm 1982 , Phòng thủ
Tarrasch
1.d4 d5 2.c4
e6 3.¤f3 c5 4.cxd5 exd5 5.¤c3 ¤c6 6.g3 ¤f6 7.¥g2 ¥e7 8.0–0 0–0 9.¥g5 cxd4
10.¤xd4 h6 11.¥e3 ¥g4 Theo lý thuyết
ra quân thì 11...¦e8
12.£a4 ¥d7 13.¦ad1 ¤b4 Trắng hơi ưu. Nước
¥g4 là nước Kasparov chống lại Palatnik năm 1981;11… ¥g4 12.£a4 ¤a5 13.¦ad1 ¤c4 14.¥c1 £c8 15.£b5 ¤b6 16.¥f4! Trắng ưu thế
12.h3 ¥e6
13.¢h2 £d7 14.¤xc6 bxc6 Nếu 14...£xc6
15.¦c1 chiếm ưu thế
15.¤a4 ¥f5
16.¦c1 ( Hình)
Trắng kiểm soát chặt ô c5, đây là yếu tố quan trọng
hàng đầu, không cho Chốt tiến lên c5
16... ¦fe8
17.¥c5 ¥e4 18.¥xe7 ¥xg2 19.¢xg2 ¦xe7 20.¤c5 £e8 21.e3 ¤e4 22.£a4 ¦b8
Nguyên tắc khai thác khi có cột mở, đưa quân nặng ra
kiểm soát.
23.b3 ¦b6 24.¤xe4 dxe4
Trao đổi một loạt quân để khai thác các điểm yếu nhất là c6, a7 đồng thời
đưa Xe ra chiếm cột
25.¦fd1 ¢h7
26.¦d6 £c8 Không thể cứu 26...¦c7
27.¦c4
27.¦cxc6 £f5
28.¦xb6 axb6 29.£c4 £f3+ 30.¢g1 ¦e5 31.¦d5 ¦e6 32.a4 ¦f6 33.¦d2 h5 34.h4 ¦f5 35.b4
£g4 36.£c3 Ngăn cản nước
g5
36...f6
37.£c8 £f3 38.£e6 ¢h6 39.£xb6 g5 40.hxg5+ ¦xg5 41.£b8 ¦f5 Nếu 41...h4 42.£f4
42.£h8+ ¢g6
43.£g8+ ¢h6 44.£c4 ¦g5 45.£c7
Đen đầu hàng 1- 0
Minh họa 3:
RUBINSTEIN – SALVE
Carlsbad, Năm 2011, Gambit hậu
1.d4 d5 2.c4
e6 3.¤c3 c5 4.cxd5 exd5 5.¤f3 ¤f6 6.g3 ¤c6 7.¥g2 cxd4 8.¤xd4 £b6 9.¤xc6! bxc6
10.0–0 ¥e7 10...¥e6 Để giải tỏa c5 hay hơn
11.¤a4 Ngăn ngừa cặp Chốt cô lập
11...£b5
12.¥e3 0–0? Cần thiết phải đi ¥e6
13.¦c1 ¥g4 14.f3 ¥e6 ( Hình)
15.¥c5! ¦fe8
16.¦f2! ¤d7 17.¥xe7 ¦xe7 18.£d4 ¦ee8 19.¥f1! ¦ec8 20.e3 £b7 21.¤c5 ¤xc5 22.¦xc5
¦c7 23.¦fc2 Tấn công Chốt
c6
23...£b6
24.b4 Đe dọa 25.b5 ¦ac8
26.bc ¦xc6 27.¦xc6 ¦xc6 28. ¦xc6£xc6 29. £xa7
24...a6 Nếu 24...¦ac8 25.b5! ¥d7 26.£c3 và a4
25.¦a5 ¦b8 Còn 25...£xd4 26.exd4 ¥c8 27.¦xd5!
26.a3 ¦a7
27.¦xc6! Hơn một Chốt và
thắng ván cờ sau
27...£xc6
28.£xa7 ¦a8 29.£c5 £b7 30.h4 h5 31.¥e2 g6 32.£d6 £c8 33.¦c5 £b7 34.f4 a5 35.¦c7
£b8 36.b5 a4 37.b6 ¦a5 38.b7!
Đen đầu hàng 1- 0
Qua các ván cờ minh họa trên, các Chốt cô lập c, d bị
ngăn cản, Chốt c6 bị yếu kém trầm trọngnó ngăn trở rất nhiều sự điều động
quânvà các quaân phải bảo vệ nó, việc thiếu không gian càng gây trở ngại lớn
b.
Cặp Chốt treo:
Nếu ta có cặp Chốt cô lập c, d thì phải tìm cách tấn
Chốt c lên và không nên để cho đối phương ngăn chặn, khi Chốt c tiến lên được
ta nói đã tạo được cặp Chốt treo và cặp chốt nầy sẽ trở nên năng động với những
đe dọa tiến Chốt c, hoặc Chốt d tạo Chốt thông. Những nguyên tắc chiến lược để
chơi khi có cặp Chốt treo chúng ta sẽ nói trong đề tài “ Chốt treo”
Sau đây chúng ta xem ván cờ minh họa cho cuộc chiến đấu
để tiến Chốt.
Minh họa 1: NIMZOWITCH-
GIERSONG và SKINCH
Copenhagen, năm 1924, ván cờ
Anh
1.c4 e5
2.¤f3 ¤c6 3.d4 exd4 4.¤xd4 ¤f6 5.¤xc6 bxc6 6.g3 d5 7.¥g2 ¥b4+ 8.¥d2 ¥xd2+
9.¤xd2 0–0 10.0–0 ¦b8 11.£c2
Để b3 cho Mã điều động hoặc hừa đường cho hậu đi thí dụ
.¤b3, £a4
11...¦e8
12.e3 ¥e6 13.cxd5 Đi 13.¤b3 dxc4
14.¤d4 cũng được
13...cxd5 Đen tìm cách đẩy d5
14.¤b3 £d6
15.¦fc1 ¦ec8 16.£c5 £xc5 17.¦xc5 ¤d7! 18.¦a5!
( Hình)
Để sau nước ¦c1 làm một cuộc ngăn chặn lâu dài, chúng ta không cần để
ý đến khai cuộc có Chốt cô lập hay không mà nên để ý đến sự giải tỏa, tranh chấp
quyết liệt ô c5
18... c5!
19.¦xa7 c4 20.¤d4 ¦xb2 21.¤xe6 fxe6 22.¦xd7 c3 Đen hy sinh một quân để làm cho Chốt c năng động và Trắng không thắng
được Đen hy sinh một quân để làm cho Chốt c năng động và Trắng không thắng được
23.¥h3 c2 24.¥xe6+ ¢f8 25.¦f7+ 25.¥f5 cũng đuợc
25...¢e8
26.¥xc8 ¦b1+ 27.¢g2 ¦xa1 hoặc 27...c1£!
28.¦xb1 £xb1 29.¦f4
28.¦c7 c1£!
29.¦xc1 ¦xc1 Và ván cờ hòa
nước thứ 42
Việc ngăn chặn có tầm chiến lược rất quan trọng. Ván cờ
sau đây Đen duy trì ngăn chặn dù phải hy sinh một Chốt
Minh họa 2:
TAIMANOV- KARPOV
Moskva, Năm
1973 (Hình)
Có vẽ như Đen không thể ngăn chặn nước c4 và sau đó sẽ
gặp trở ngại với mối đe dọa ¥f4 nên Karpov quyết định
17...¦c4!
18.£xa7 £c6 19.£a3 ¦c8 20.h3 h6 21.¦b1 ¦a4 22.£b3 ¤d5 23.¦dc1 ¦c4 Đen gây sức ép mạnh lên Chốt c3 và sau 24.£b5 £xb5
25.¦xb5 ¦e8 26.¦b2 f6 tiếp
theo là 27. ¢f7 Đen ưu thế
24.¦b2 f6 25.¦e1 ¢f7 26.£d1 ¤f8 27.¦b3 ¤g6
28.£b1 ¦a8 29.¦e4 ¦ca4 30.¦b2 ¤f8 31.£d3 ¦c4 32.¦e1 ¦a3 33.£b1 ¤g6 34.¦c1? 34.£d3! Hay hơn vì 34…¤xc3 35.¦b3
34...¤xc3
35.£d3 ¤e2+ 36.£xe2 ¦xc1+ 37.¥xc1 £xc1+ 38.¢h2? Đáng lẽ phải đi 38.¤e1 Đen ưu 38…¤f4 và ¤d5
38...¦xf3!!
39.gxf3 ¤h4! Đến đây Trắng
thua giờ trong một vị trí Đen thắng ván cờ có thể tiếp tục sau 40.¦b3 £g5 41.£f1 £f4+ 42.¢g1 ¤xf3+ 43.¦xf3 £xf3
Hồ Văn Huỳnh , biên soạn
